God geeft en bevestigd

Weekoverdenking: 24 september - 30 september
Voorgaande weekoverdenkingen klik op 'Gebed & Meditatie'

Lezen: Efeze 2:4-10   -   Tekst: Heidelberger Catechismus Zondag 25

4. Maar God, Die rijk is in barmhartigheid door Zijn grote liefde, waarmede Hij ons liefgehad heeft,

5. Ook toen wij dood waren door de misdaden, heeft ons levend gemaakt met Christus; (uit genade zijt gij zalig geworden),

6. En heeft ons mede opgewekt, en heeft ons mede gezet in den hemel in Christus Jezus;

7. Opdat Hij zou betonen in de toekomende eeuwen den uitnemenden rijkdom Zijner genade, door de goedertierenheid over ons in Christus Jezus.

8. Want uit genade zijt gij zalig geworden door het geloof; en dat niet uit u, het is Gods gave;

9. Niet uit de werken, opdat niemand roeme.

10. Want wij zijn Zijn maaksel, geschapen in Christus Jezus tot goede werken, welke God voorbereid heeft, opdat wij in dezelve zouden wandelen.

Vraag 65: Aangezien dan alleen het geloof ons Christus en al Zijn weldaden deelachtig maakt, vanwaar komt zulk geloof?
Antwoord: Van den Heiligen Geest, Die het geloof in onze harten werkt door de verkondiging des heiligen Evangelies, en het sterkt door het gebruik van de Sacramenten.

Vraag 66: Wat zijn Sacramenten?
Antwoord: De Sacramenten zijn heilige zichtbare waartekenen en zegelen, van God ingezet, opdat Hij ons door het gebruik daarvan de belofte des Evangelies des te beter te verstaan geve en verzegele; namelijk, dat Hij ons vanwege het enige slachtoffer van Christus, aan het kruis volbracht, vergeving der zonden en het eeuwige leven uit genade schenkt.

Vraag 67: Zijn dan beide, het Woord en de Sacramenten, daarheen gericht of daartoe verordend, dat zij ons geloof op de offerande van Jezus Christus aan het kruis, als op den enigen grond onzer zaligheid wijzen?
Antwoord: Ja zij toch; want de Heilige Geest leert ons in het  Evangelie en verzekert ons door de Sacramenten, dat onze volkomen zaligheid in de enige offerande van Christus staat, die voor ons aan het kruis geschied is.

Vraag 68: Hoeveel Sacramenten heeft Christus in het Nieuwe Verbond of Testament ingezet?
Antwoord: Twee, namelijk den Heiligen Doop en het Heilig Avondmaal.

Als er nu niets anders mogelijk is dan alleen te geloven om door zalig te worden. Als er dan echt helemaal niets anders is dan zalig te worden door het werk van Christus en ik alles naast mij heb moeten neerleggen waarvan ik dacht dat ik nog een heel eind zou komen, hoe kom ik dan aan dat geloof. We hebben immers in de voorgaande zondagen van de Catechismus gezien dat er bij de Heere niets mee kan tellen waardoor wij dichter bij de zaligheid kunnen komen dan alleen het bloed van Christus. En de vraag en antwoord van deze keer onderstreept het nog maar een keer: Aangezien dan alleen het geloof...

Dat geloof is noodzakelijk om Christus en al Zijn weldaden aan te nemen. Jezus heeft alles volbracht, maar geloof jij dat dit echt waar is. Geloof je, dat als je vertrouwt op het lijden en sterven van Christus en daar alleen de grond voor je zaligheid in kunt vinden, dat je zalig zult worden. Dat is geloven. Geloven is eigenlijk: vertrouwen op de ander. Nou zeg je, dan had ik toch maar liever in de tijd van Jezus Zelf geleefd, dan had ik het kunnen zien. En toch was ook voor die mensen het geloven niet veel anders. Want, ondanks dat iedereen toen heeft kunnen zien wat Jezus heeft geleden en iedereen de prediking van Jezus heeft gehoord, ook toen kwam het aan op het geloof. Iedereen kan wel zeggen dat Hij de Messias is. Velen geloofden dan ook niet in Hem. Slechts door in Hem de vervulling van de profetie te zien, kwam het tot het geloof. Het kan dus niet zonder het geloof. Paulus zegt in de Efezebrief: Uit genade zijt gij zalig geworden, door het geloof. Het is allemaal genade en die genade wordt je toegeëigend door het geloof. Het geloof is de uitgestoken hand, waarmee je de weldaden van Christus aanneemt. De zaligheid wordt je aangeboden door het werk van Christus en door het geloof leer je die omhelzen.

En daar hangt het vanaf. Twee woorden eigenlijk: genade en geloof. De genade Gods is geopenbaard in de komst van Christus en Zijn volkomen werk. De genade Gods, door Jezus Christus. En nu vraagt de catechismus dan: Hoe kom ik aan dit geloof. Wel zegt de één: Je moet gewoon geloven. God doet een stap en nu moeten wij voor Jezus kiezen en doen wij een stap naar Christus toe. Wat zou het toch mooi zijn hè, als je kon zeggen dat jij ook iets gedaan hebt? U Heere bood mij weliswaar verlossing en vergeving aan, maar ik heb toch maar mooi de stap gezet naar U toe. Eigenlijk kon U Uw genade niet kwijt en had U er, met eerbied gesproken, mee blijven zitten als ik niet naar U was toegekomen.

Nee, zo bedoel je het natuurlijk niet, maar in de praktijk is het eigenlijk wel zo. Wij moeten toch gaan geloven. En dan geeft de catechismus zo'n enorm duidelijk en helder antwoord. De vraag klinkt: Waar komt dan dit geloof vandaan? Hoe kom ik aan dit geloof. Ach, zeggen velen: Je moet Jezus maar aannemen, gewoon gaan geloven. En, even vergetend dat God dan van ons afhankelijk zou zijn, is dit wel zo makkelijk. Je moet gewoon maar gaan geloven. En steeds weer kom je dan in het pastoraat mensen tegen die hier helemaal mee vastgelopen zijn. Ik moet geloven, anders ga ik verloren en ik wil ook wel dat ik zou kunnen geloven, maar het lukt mij niet. In inderdaad, als dit jouw vragen zijn en jij maar niet kunt komen bij dat geloof dat alles van de Heere verwacht, het lukt ons ook niet. Wij vertrouwen zozeer op onszelf, dat wij daar niet van loskomen. En daarom komt die vraag uit de catechismus ons ook zo bekend voor. Het lukt niet om te geloven en zelfs Gods kinderen ervaren dat ze het geloof niet kunnen vasthouden. Als de Heere Zijn kinderen niet vasthoudt, dan raken ze het geloof volledig kwijt. Ondanks dat de Bijbel ons leert dat er geen afval van de heiligen is, zouden al Gods kinderen het geloof in Christus kwijtraken en buiten de zaligheid komen te staan als God hen niet zou vasthouden. Het is dat God ons Zijn belofte heeft gegeven dat Hij het werk van Zijn handen niet zal loslaten. Daar waar God Zijn genade heeft gegeven, daar zal Hij het ook vasthouden.

En misschien doet het pijn aan je hoogmoedige en zelfzuchtige, eergevoelige hart, als de Bijbel ons zegt dat wij ook niet kunnen geloven. Ook het geloof komt niet voort uit onszelf. Een dode kan niet meer opstaan. Wij zijn in onszelf dood in de zonden en de misdaden. Het antwoord van de Catechismus is helder en ondubbelzinnig. Het geloof komt van de Heilige Geest. De Heilige Geest werkt het geloof in ons hart. O, zegt dan direct iemand, zie je wel, ik kan er niets aan doen als ik verloren ga. Uitverkiezing! Ik kan gewoon leven zoals ik doe, feestje link en een feestje rechts. Pluk de dag, want als ik uitverkoren ben, kom ik er toch wel. De Heilige Geest moet het doen, dan ben ik klaar en kan ik van het leven genieten en als ik het geloof een keer mag ontvangen dan zien we wel verder. En zo komen aan allebei de uiterste zijden mensen tegen die kerkbanken verslijten en toch buiten Christus blijven doorleven. Want hoe worden mijn zonden dan wel vergeven? Door het geloof dat ik niet kan pakken en tegelijkertijd ook niet in afwachtende houding op mag gaan wachten. Het beeld dat Jezus geeft, geeft Hij ons door een wonder heen. Lazarus sterft en ligt in het graf. Zo is het ook met het dochtertje van Jaïrus. Beide waren dood, maar Jezus zei tegen hen: Sta op. Bleven ze liggen? Nee, ze stonden op. Hoe stonden ze dan op, door het leven dat Jezus hen gaf kregen ze de kracht om te gehoorzamen aan het bevel van Jezus. Het woord van Jezus was met macht.

Zo was het ook met de lamme man in Bethesda. Toen Jezus tegen hem zei: Sta op, zei hij niet: Dat kan ik niet want ik ben lam. Terstond stond hij ook en nam zijn bed op. Hier zie je dat onze onmogelijkheid, Gods mogelijkheid niet in de weg staat. En zo is het ook met het geloof. De Heilige Geest werkt het geloof en dat tegelijk met zo'n Goddelijke Kracht, dat die onweerstaanbaar is.

Weet je wat nu het grote wonder is? Dat God ons alles wil geven en ons niet als een robot laat functioneren. De catechismus leert ons geen eenzijdigheid, maar leert ons in afwachtende verwachting alles te doen dat in ons vermogen ligt om het heil in Christus ons toe te eigenen. De Heilige Geest werkt het geloof, maar hoe doet Hij dat? Hoe geeft ons de Heilige Geest het geloof? Hoe kan ik nu geloven als ik het moet doen en de Heilige Geest het mij moet geven. En ik voel je worsteling als je met deze zaken bent vastgelopen. En juist omdat ons menselijke verstand het vaak zo complex maakt en dat de Bijbel ons juist leert dat geloven zo eenvoudig is. Worden als een kind, zegt Jezus Zelf. En wat doet een kind? Een kind gelooft eenvoudig wat zijn vader hem verteld. En wat doen wij als het over deze zaken gaat? We gaan Gods werk en onze verantwoordelijkheid tegen elkaar uitspelen, terwijl de Schrift deze beide zaken naast elkaar laat staan. De catechismus laat ons ook zien op welke manier de Heilige Geest het geloof werkt.

De Heilige Geest werkt het geloof door de verkondiging van het Evangelie. Dus niets anders dan op de manier hoe Jezus Lazarus liet opstaan. Het Goddelijke Woord van God, de liefelijke klanken van het Evangelie werken het geloof in je hart. Wat een wonder dat de Heere juist niets van jou verwacht, maar dat Hij Zijn Woord in je hart legt. Iedere keer weer als je onder Zijn Woord bent, iedere keer als je Zijn Woord leest verkondigt Hij het je dat Hij je Zaligmaker wil zijn. De apostel Petrus zegt dat Gods kinderen zijn wedergeboren door het levende en eeuwig blijvende Woord van God. Dag aan dag laat de Heilige Geest zien door het Woord dat je zaligheid ligt in Christus alleen. Maar het confronterende is de vraag wat jij er mee doet? Wat doe jij met Gods Woord? Als de Heilige Geest met jou aan het werk is, zodra het Woord klinkt, wat doe je ermee? Als die lamme man in Bethesda had blijven liggen, dan was hij tot zijn sterven toe verlamd geweest. Maar omdat hij Jezus op Zijn Woord geloofde, twijfelde hij niet en stond hij op.

Nu klinkt de boodschap van het Evangelie tot jou en tot mij. God verkondigd ons door het Evangelie dat er vergeving en genade is en als jij dit over je heen laat komen, en het laat voor wat het is, dan blijf je in je ongeloof tot je stervensdag toe. Dit is een ernstige boodschap voor een ieder die zonder vergeving op deze aarde is. Weet je wat God van je vraagt? Hij vraagt je om Zijn Woord aan te nemen. En zelfs al kun je het met je verstand niet geloven dat het waar is, de Heilige Geest laat het Woord verkondigen zodat jij breekt en aan de voeten van Jezus terecht komt om daar alles te krijgen wat voor je zaligheid nodig is. En zo ontstaat er een spanningsveld tussen het bevel tot geloof en de onmogelijkheid aan onze kant, zodat wij nooit verder kunnen komen dan een bedelaar aan de troon van Zijn genade. En omdat God weet dat wij niet kunnen geloven omdat wij daar te zwak voor zijn, geeft God ons niet alleen Zijn Woord, maar versterkt en ondersteund Hij Zijn Woord met tekenen.

Want, zegt dan de Catechismus, Hij sterkt het door het gebruik van de sacramenten. Het is niet alleen de verkondiging van de onzichtbare God door het Woord, maar het is ook de zichtbare verkondiging van de Onzichtbare. God is zo trouw, Hij is zo genadig dat Hij onze verslagen harten tegemoet wil komen en de sacramenten heeft ingesteld. Wat zijn dan sacramenten? Een sacrament is een teken, dat door God is ingesteld waarmee God Zijn belofte van heil en genade bevestigd. En iedere keer als het sacrament bediend wordt, laat de Heere daar doorheen zien dat Hij meent wat Hij in Zijn Woord zegt. God laat door het sacrament heen zien wat Hij bedoeld met Zijn Woorden. Als we denken aan het Heilig Avondmaal, dan zien we daarin dat het brood gebroken wordt en dat de wijn wordt ingeschonken. En iedere keer als het Avondmaal wordt bediend laat God zien wat Christus heeft gedaan om jou schuld te betalen. Het breken van het brood is het beeld van het breken van Zijn lichaam en de wijn staat als teken voor het bloed dat Hij gaf.

Kinderen van God, kun je dan met een bestreden en aangevochten geloof afblijven van het Avondmaal? Kun je zeggen dat er moment zijn dat je gemoedsgesteldheid niet goed genoeg is? Nee, dat mag nooit, want juist in deze tekenen wil de Heere je verslagen en ongelovige hart weer confronteren met de liefde van Christus. Voor je ogen wil Hij je laten zien wat Hij heeft gedaan. Het is een zichtbare bevestiging van Zijn Woord. Zoals de Heere in het Oude Testament, onder de oude bedeling met tekenen en ceremoniën Christus liet verkondigen, zo laat de Heere ons ook nu door tekenen en zegelen terugzien naar het volkomen offer dat Jezus bracht. En door deze verkondiging heen werkt de Heilige Geest het geloof in jouw en mijn hart.

Als er nu helemaal geen geloof in je hart is, als je wel weet dat het zo niet langer kan, maar dat je niet bij het geloof kunt komen, let eens op de tekenen dat de Heere heeft gegeven om in je hart het geloof te werken en je trots te breken. Christus liet Zijn lichaam breken en vergoot Zijn bloed om de straf te dragen die jou en mij de vrede aanbrengt. Ik weet dat het een symbolisch getuigenis is en wij geloven dat het brood niet waarlijk het lichaam van Jezus wordt, maar door het sacrament heen, dat als een heilige verzegeling door God is ingesteld, wordt ons getoond hoeveel Christus heeft willen en moeten lijden. En zo als dat de tempeldienst een afbeelding was, zoals de schrijver van de Hebreeënbrief zegt, voor die tegenwoordige tijd, zo is het sacrament het teken voor ons tijd.

De vergeving en de genade ligt niet in het teken. We komen daar nog wel op terug. De doop maakt niet zalig en het Avondmaal vergeeft geen zonde. Het Avondmaal is niet gegeven om daar naar toe te gaan om daar tot bekering te komen. Het is niet een een of ander wondermiddel waardoor God vergeving schenkt. Maar het is een teken van de werkelijkheid die er in Christus is. De tekenen in het Oude Testament maakte de mensen niet zalig. Vaak wordt gedacht dat de offerdienst van het Oude Testament de vergeving zou werken. Maar zo heeft de Heere het niet ingesteld. De offerdienst geeft alleen vergeving door het geloof in de beloofde Messias. Het waren richtingaanwijzers van de beloften Gods. Het wijst heen naar Christus en zo wijzen de sacramenten terug naar Christus. En tegelijkertijd is het sacrament de handtekening van God, dat het verkondigde Evangelie de enige weg is tot je behoud.

De catechismus zegt dan dat de sacramenten gegeven zijn om het Evangelie beter en duidelijker te verstaan. En daarom laten de predikanten zichtbaar zien dat zij het brood breken en de wijn vergieten. Heb je er wel eens werkelijk op gelet en beseft wat deze handtekening van God onder Zijn belofte betekent? Dit brood, zegt Jezus, is het teken van Mijn lichaam en dit bloed is het teken van Mijn bloed. En dat heb Ik gegeven voor jou. Ik heb alles gegeven om jou te redden. En ook in de doop: Ik ben ondergegaan in de toorn van God, om daarmee jouw zonden af te wassen. Waarom? Zodat jij en ik onze reinigmaking en zaligheid buiten onszelf zouden zoeken in Christus Jezus. Het is er de Heere alles aan gelegen dat jij in Hem zou geloven. Daarvoor gebruikt Hij alles dat nodig is om jou het Evangelie te laten zien zodat je als een zondaar aan Zijn voeten zult komen.

Waar ben je nu? Wat doet de verkondiging van het Evangelie door Woorden en tekenen met je? Of doet het je helemaal niets? Kijk, de Heilige Geest werkt het geloof en het is geen werk van onze kant. Dat is helemaal waar. En toch, de andere kant, wij kunnen wel iets. Weet je wat wij kunnen? Het werk van de Heilige Geest tegenhouden door ongeloof. Er is een spanning tussen Gods werk en onze verantwoordelijkheid. En het is er mij vandaag niet om te doen om deze spanning weg te nemen. Want wij staan Gods werk tegen door ons ongeloof. Ook na ontvangen genade. Gods kinderen ontbreekt vaak zoveel zekerheid in dit leven. Maar dat komt omdat we zo weinig acht slaan op de zichtbare verkondiging van het Evangelie. En dan niet alleen in het Avondmaal, maar vooral ook in de doop. Bij een doopdienst zitten we vaak te kijken hoe emotioneel en sentimenteel het is als een baby’tje gedoopt wordt. Maar het moet ons juist wijzen naar de volkomen reiniging van ons hart, die er in Christus is. Wij ervaren zo weinig de troost van het sacrament omdat we er geen acht op slaan

Daar waar in de doop Gods uitgestoken hand naar ons zichtbaar wordt en Hij een verbond der genade met ons en onze kinderen aangaat, daar wordt het verbond der genade dubbel onderstreept in het Avondmaal. Maar valt het ons op dat de Heere ons daarmee aan Zijn hart wil trekken? De Heilige Geest leert ons door de prediking en verzekert ons door het sacrament dat er in Christus volkomen zaligheid is. Vrienden, wij hebben het nodig om te zien wat het Evangelie betekent. Er wordt tegenwoordig gezegd dat de Woordverkondiging uit de tijd is. Wij zouden meer moeten zien en wij leven in een beeldcultuur waar woorden ons eigenlijk niets meer zeggen. Maar wat zeggen de tekenen jou? Nodigen de tekenen je niet uit om je vertrouwen op Hem te stellen die Zijn lichaam heeft gebroken onder de straf en die volkomen is ondergegaan in de toorn van God?

Vriend, wat werkt dit uit in je hart? Werkt het wel wat uit in je hart, of blijf je er onbewogen onder? Weet je wat ik vaak hoor als het Avondmaal is geweest? Gelukkig dat het weer voorbij is, want het duurt mij te lang. Ik zie plaatsen in de kerk leeg omdat er mensen zijn die liever thuisblijven en verstoken blijven van de tekenen die de Heere ter ondersteuning van het Woord wil geven. Het is toch niet voor mij, wordt er dan gezegd. Of er wordt gezegd: Iedereen rent tegenwoordig naar voren, daar wil ik niet bij horen. Het gaat bij mij kriebelen als ik dat hoor. Want het gaat hier niet om wat anderen denken en doen, maar het gaat hier de persoonlijk relatie die God met jou wil aangaan. De tekenen van water, brood en wijn zijn niet zomaar iets sentimenteels, maar het is gegeven om ongelovigen te breken zodat ze zich uitleveren aan Christus en het is gegeven om de harten van de gelovigen, ziende op Christus te versterken en te bemoedigen.

 * Heb je vragen? Klik op de envelop