Jongerenpastoraat

Noodzaak van jongerenpastoraat
Is jeugdpastoraat echt iets dat in onze tijd nodig is, of moeten we dit zien als een modegril, wat we maar over ons heen moeten laten komen.
Het is duidelijk dat de aandacht die er tegenwoordig voor de jeugd is, er vroeger niet is geweest. In ieder geval niet in die mate als dat het nu het geval is. Maar als we terug kijken dan blijkt wel dat er meer is veranderd. De jeugd loopt met veel wezenlijke vragen. Ook de jeugd in de kerk heeft veel vragen. Daar wordt veel aan gedaan, onder de prediking, op de catechisatie en op de clubs. Daarnaast mogen we concluderen dat de jeugd erg direct is en erg open. 

Toch blijkt iedere keer weer dat de jeugd in de groep niet erg open is over het diepst van zijn hart. De groepsprocessen spelen hierin een hele belangrijke rol. Door allerlei sociologische processen blijken er barrières te zijn waardoor de echte vragen, ondanks de grote openheid, niet zonder meer worden gesteld. 

Het blijkt echter in de vragen die er wel komen dat er veel leeft en dat er onder die vragen echte wezenlijke vragen aanwezig zijn. Het is dan de vraag hoe deze vragen geuit worden en dat de jongeren als het ware aan de hand genomen kunnen worden en ze zo te brengen aan de voeten van Christus. Want dat is toch het doel wat we voor ogen hebben als het gaat om pastoraat bij jongeren. 

Vertrouwen en aandacht
Het blijkt dat het noodzakelijk is dat een jongere vertrouwen moet hebben in een persoon om zijn of haar vragen te uiten. Zeker als dit over hele wezenlijke en geestelijke vragen gaat. Er is een bepaalde schaamte die overwonnen moet worden. We moeten zelfs tot de conclusie komen dat bij sommigen deze schaamte nooit helemaal overwonnen zal worden. Niet iedereen kan met dezelfde vrijmoedigheid spreken over zijn of haar geloofsleven. We zullen dus moeten zoeken naar een mogelijkheid om vertrouwen op te bouwen met de jongeren, maar aan de andere kant naar een niet al te formele vorm van communicatie. 

Dit alles is te meer noodzakelijk omdat de jeugd in deze tijd gewend is dat zij aandacht krijgt. En dan moeten wij ons in alle eerlijkheid afvragen of de jeugd dat ook werkelijk krijgt. Geven wij, binnen de kerkelijke tradities onze jeugd echte aandacht. Of moeten wij tot de conclusie komen dat we ze slechts wat formele aandacht geven en geen persoonlijke en betrokken aandacht? 

Dan zijn de bestaande leermomenten in het kerkelijk leven erg waardevol en hierdoor klinkt het hele Evangelie. Maar tonen wij dan echt belangstelling voor de jeugd. Belangstelling tonen voor de jeugd is meer dan vanaf de preekstoel zeggen: “Dat geldt ook voor jou hoor, jongen daar op de galerij”. 

Aandacht hebben voor de jeugd en betrokken zijn op de jeugd betekend dat we ons veel meer moeten leren inleven in hun leefwereld en dat gaat niet vanaf de preekstoel en dat gaat ook niet via de catechisatie alleen. Inleven in hun leefwereld kan alleen door met hen op te trekken en door met hen in gesprek te zijn. Het gesprek kan wel op de catechisatie en op de clubs plaats vinden, maar helaas slechts ten dele omdat het vrijwel onmogelijk is om echt een persoonlijk contact te hebben met de individuele jongere. 

Om tot die vorm van contact te komen moet er dus meer gebeuren. En daarnaast zal dit contact ook intensiever moeten worden om tot een vertrouwensrelatie te komen. Vertrouwen bouwen, betekent tijd investeren. Dit betekent dan ook dat we veel persoonlijker met de individuele jongere in gesprek moeten komen. En vervolgens komen we dan tot de vraag: Hoe doe je dat? 

We zien dan op vele plaatsen het fenomeen ‘jongerenpastoraat’ ontstaan. Gezien dit bovenstaande is dit dus niet zo maar een modegril, maar is dit een noodzakelijke activiteit die we nodig blijken te hebben om echt met de jongere van hart tot hart te spreken. Mijns inziens is dit niet per definitie een taak die uitgevoerd moet worden binnen de ambten van de kerk. Dit zou een onderdeel behoren te zijn van het ambt aller gelovigen. Om dit werk handen en voeten te geven, zal blijken dat ook niet elk gemeentelid hieraan deel moet nemen. 

Voorwaarden voor jongerenpastoraat
Bij dit werk zijn een paar zaken van fundamenteel belang. Jongeren zoeken authenticiteit onder de ouderen die hen leren. Vanuit dit oogpunt is het van fundamenteel belang dat jongerenpastoraat gebeurd door mensen die een levende relatie hebben met Christus om vanuit de ‘echtheid’ van hun hart van Hem te getuigen. Dit is hard nodig, omdat de jongere van onze tijd wil zien wat je er aan hebt om in Christus te geloven. We hebben de taak om hen heilig jaloers te maken op de omgang met Christus.
Een tweede fundamentele voorwaarde is dat ieder die zich inzet in het jongerenpastoraat een heel groot hart heeft voor de jeugd. De jongere moet zijn of haar hart echt hebben!
Een derde fundamentele eigenschap moet zijn dat een jongerenpastor niet per definitie alles afkeurd wat hij of zij niet gewend is. De jeugd is anders dan de volwassen generatie. Ze moeten ook ruimte hebben om te ontdekken. Pastoraat dat zich per definitie richt op het afwijzen van het gedrag van de jongere, zal weinig of geen vruchten afwerpen. 

Met dit laatste wordt natuurlijk niet gezegd dat we alles goed moeten praten en goed moeten keuren. Gods Woord is de hoogste norm. Maar we moeten ook in het jongerenpastoraat leren om onze traditie niet als het hoogste gezag te laten gelden. 

Hoe geef je dit vorm
Een veel gebruikte vorm van jongerenpastoraat is in het instellen van een jongerenpastoraatteam. Hierin heeft de jeugdouderling als het ware de rol van toezichthouder vanuit de kerkenraad en hij coördineert dit werk op beleidsmatig gebied. Daaronder functioneert een team van gemeenteleden, al dan niet onder leiding van een jongerenwerker. Deze gemeenteleden dienen wel te voldoen aan de fundamentele voorwaarden zoals die hierboven zijn beschreven.

Daarnaast wil ik zeker benadrukken dat hierbij het ook duidelijk moet zijn dat de Heere hiervoor de mensen aanwijst. Het gevaar bestaat dat er gemeenteleden zijn die dit wel wat vinden, maar zich niet afvragen of dit wel Gods wil is om actief te zijn in dit team.

Dan is een vervolgvraag wat dit team doet. Want hoe bouw je het vertrouwen op met de jeugd. Mijn ervaring is dat je door de intensieve omgang met de jeugd, ook werkelijk vertrouwen wekt. Door het intensief tonen van belangstelling gaat de jeugd je in vertrouwen nemen. Aan de andere kant staat de jeugd open voor eerlijke, concrete vragen. Maar dan moet dit niet te veel gebeuren in de groep. Het jongerenpastoraatteam (JPT) zal dus, zeker in het begin, veel moeten investeren in de omgang met de jeugd. 

Voor een catecheet is dit heel eenvoudig door de catechisaties. Dan kennen ze je en bouw je een vertrouwensband op. Dat is dus een voordeel, maar ook voor een JPT is dit mogelijk. Er zijn tal van activiteiten te bedenken die dit mogelijk maken. Een Bijbelstudieweekend is een hele goede mogelijkheid, mits er ook veel momenten zijn voor ruimte om met elkaar informeel te spreken. Je zou dan moeten denken aan bijvoorbeeld een wandeling in de natuur. Hierdoor komt een gesprek veelal veel makkelijker op gang dan op een moment dat je tegenover elkaar zit. 

Maar er is meer mogelijk. Ik heb zojuist een Bijbelstudieavond meegemaakt en dan blijkt dat de meest wezenlijke gesprekken plaatsvinden tijdens het informele moment. In het rumoer van de pauze, of in het geroezemoes aan het einde van de avond. 

Het gaat er bij dit alles om dat het eigenlijk als vanzelf gaat. Het gesprek moet niet gepland worden, maar het moet veelmeer spontaan gebeuren. 

Buiten dit alles is de belangstelling vanuit het JPT ook belangrijk als het gaat om ingrijpende gebeurtenissen in het leven van de jongere. Sterfgevallen, examens en ziekte zijn situaties waarin de jongere aandacht nodig heeft. Ze voelen zich dan serieus genomen. 

Tenslotte blijkt dat op het moment dat we de jeugd benaderen via de middelen die zij zelf gebruiken, dat er ook veel openheid mag zijn. Ik denk dan aan MSN, Jongerenforums, enzovoort. Mijn ervaring hiermee is heel positief, en wat hier ook weer naar voren komt is het informele in het geheel. Het is niet nodig, of zelf niet mogelijk, om elkaar recht in de ogen te kijken. Vaak zit daar het probleem van schaamte. Door dit te omzeilen komt er vaak heel veel los. 

Waarde
Is het dit allemaal waard? Kost het niet teveel tijd. Een Amerikaans onderzoek stelt dat bij 80% van de mensen die tot geloof komen, dit gebeurd in hun jeugdjaren en de tijd van jongvolwassenheid. Dit betekent volgens dit onderzoek dat we 80% van de tijd en het geld zouden moeten besteden in de jeugd. Nu wil ik niet zover gaan om deze cijfers aan te houden. Maar we moeten wel beseffen dat de schrijver van het boek Spreuken stelt dat een mens de Heere jong moet zoeken, want daarna komen er kwade dagen waarin de lust verdwijnt. Investeren in de jeugd is dus een heel Bijbels gegeven. 

Laten we niet vergeten dat vele jongeren de kerk de rug toekeren omdat ze niet serieus genomen worden of omdat hun vragen niet beantwoord worden. Dit stelt ons voor een keuze, die eigenlijk geen keuze is. We moeten tijd maken voor de jeugd, want ze zijn het waard. Daar waar de jeugd leert om de toevlucht te nemen tot Christus, daar wordt de Kerk gebouwd.  

Wij hebben een dure plicht om de jongeren te onderwijzen. Dan mogen we dus niet te terughoudend zijn als het gaat om de middelen te gebruiken. En natuurlijk, ik besef maar al te goed dat we hierin in eigen kracht machteloos zijn. Niemand komt tot de Vader dan door Mij en niemand komt tot Mij als de Vader hem trekke. Maar willen wij, met het grootste verlangen van ons hart ons laten gebruiken als het middel waardoor God de jeugd trekt?
Dan kan ik niet anders en dan wil ik niet anders dan er zijn voor de jeugd, want ze hebben een ziel voor de eeuwigheid en God heeft ze op het oog. Dan mogen wij Gods werk nooit tegenstaan. Neem dan Heere, mijn leven, laat het Heere toegewijd zijn aan Uw eer. Neem mijn tijd, neem mijn handen en laat het alles aan U toegewijd zijn. 

* Heb je vragen? Klik op de envelop